Kanûnî Devrinde Osmanlı’da Hukukî Hayat

Bunu Paylaş

“Şeyhülislâm İbn Kemal’in Fetvaları Işığında

KANÛNÎ DEVRİNDE OSMANLI’DA HUKUKÎ HAYAT”

Yazan: Dr. Ahmet İNANIR

244 Sayfa, Sıvama kapak

Osmanlı Devleti, günümüzde “muhteşem yüzyıl” olarak da bilinen Kanûnî Sul­tan Süleyman döneminde siyasi ve askeri açıdan zirveye çıkmıştır. Bu dönemde gerek toplumsal gerekse fetihlerle genişlemeye bağlı olarak ortaya çıkan sorunlarla ilgili çeşitli hukuki düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemelerde Osmanlı şeyhülislâmlarından özellikle İbn Kemal”in ismi ön plana çıkmıştır.

Osmanlı Devleti, kendisinden önceki Türk-İslâm devletlerinden devraldığı hukuki geleneğe bağlı kalarak Hanefi mezhebini benimsemiştir. Hanefi hukukçu­ları ise klasik hukuk çalışmaları yanında, bir de günlük hayata çözüm üreten, uy­gulamaya yönelik fetâvâ, nevâzil, vâkıât ve mesâil türü eserler telif etmişlerdir.

İbn Kemal, yetiştiği ortamın ve anlayışın bir sonucu olarak, mes”elelere doğrudan Kur”an, sünnet, icmâ” ve kıyas gibi şer”î delillere dayanarak ictihad etmek yerine, fıkıh kitaplarındaki görüşlerden zamana en uygun olanı tercih ederek sorunları çözmeye çalışmıştır.

İbn Kemal”in fetva mecmûaları incelendiğinde, Osmanlı hukuk sisteminde şeyhülislâm fetvalarının, sadece karmaşık davalarda hukuki açıklama ve uygula­ma aracı olarak hizmet etmediğini, aynı zamanda bir fıkıh kitabına bakacak Arap­ça bilgisi olmayan nâibler ve halk için de yol gösterici bir kaynak olduğu görülmektedir.

Ça­ğın sorun ve çözümlerini, dolayısıyla hukukun canlılığını ve esnekliğini yansıtması bakımından büyük önem arz eden İbn Kemal”in fetvaları hiç şüphesiz hukuk, iktisat, sosyal ve siyasi tarih araştırmaları için mutlaka incelenmesi gereken zengin bir literatür oluşturmaktadır­.

Eser hazırlanırken başta Süleymaniye Kütüphanesi olmak üzere birçok kütüphane katalogu tarandı, beş bini aşkın fetva okundu, bin altı yüzü aşkın fetva konu özelliklerine göre tasnif edildi. “Şeyhülislâm İbn Kemal’in Fetvaları Işığında KANÛNÎ DEVRİNDE OSMANLI’DA HUKUKÎ HAYAT” adlı eser Dr. Ahmet İNANIR hocamız tarafından böyle hazırlandı. Okuyucusuna iftiharla sunmak Osmanlı Araştırmaları Vakfı’na nasip oldu.

Bunu Paylaş

Yorumlar kapatıldı.